الوقت - پس از آنکه اعتراضات گسترده دانشجویان و جوانان هندی به استعفای «دارمندرا پرادان» وزیر آموزش هند انجامید، اکنون نگاهها به آینده جنبشی دوخته شده که با نام «جنبش سوسکها» (Cockroach Movement) شناخته میشود؛ جنبشی که توانست یکی از معدود عقبنشینیهای دولت «نارندرا مودی» را رقم بزند و معادلات سیاسی این کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
جنبش «سوسکها» که عمدتاً از سوی نسل جوان و دانشجویان هدایت شد، در ابتدا در اعتراض به افشای مکرر سؤالات آزمونهای سراسری و آنچه معترضان «فساد ساختاری در نظام آموزشی» میخواندند، شکل گرفت. اما به تدریج دامنه مطالبات آن از موضوع امتحانات فراتر رفت و به انتقاد از عملکرد دولت، بیکاری جوانان، شفافیت و پاسخگویی نهادهای حاکم گسترش یافت.
با استعفای وزیر آموزش، رهبران این جنبش اعلام کردند که اعتراضات خیابانی را متوقف میکنند، اما تأکید کردند این پایان فعالیت آنان نیست. به گفته فعالان این جنبش، دولت علاوه بر پذیرش استعفای وزیر، با اصلاح نظام برگزاری آزمونها، لغو پروندههای قضایی معترضان و اجرای مجموعهای از اصلاحات آموزشی موافقت کرده است.
با این حال، تحلیلگران معتقدند پرسش اصلی اکنون این است که آیا این جنبش میتواند از یک حرکت اعتراضی دانشجویی به یک جریان سیاسی و اجتماعی پایدار تبدیل شود یا خیر.
به نوشته الجزیره، رهبران «جنبش سوسکها» اعلام کردهاند که فعالیت خود را ادامه خواهند داد و تمرکز آینده آنان بر نظارت بر اجرای وعدههای دولت، اصلاح نظام آموزشی و دفاع از حقوق جوانان خواهد بود. برخی اعضای این جنبش حتی از احتمال حضور در انتخابات محلی و ملی در آینده سخن گفتهاند.
کارشناسان نیز معتقدند این اعتراضات صرفاً یک بحران آموزشی نبود، بلکه نشانهای از نارضایتی عمیق نسل جوان هند از وضعیت اشتغال، فرصتهای اقتصادی و عملکرد دولت مودی است. به باور آنان، همین مسئله باعث شد اعتراض به افشای سؤالات امتحانی به سرعت به یک مطالبه سیاسی گسترده تبدیل شود.
در همین راستا، دولت هند نیز برای مهار بحران، تشکیل یک کارگروه ویژه به ریاست «ناندان نیلکانی»، همبنیانگذار شرکت اینفوسیس، را برای اصلاح نظام آزمونهای سراسری اعلام کرده و وعده داده است قوانین سختگیرانهتری برای جلوگیری از افشای سؤالات امتحانی تدوین شود.
با وجود پایان تجمعات خیابانی، بسیاری از ناظران بر این باورند که «جنبش سوسکها» به نخستین حرکت اعتراضی نسل «زد» در هند تبدیل شده که توانسته دولت مودی را به عقبنشینی وادار کند؛ موضوعی که میتواند در آستانه انتخابات آینده ایالتی و در ادامه، انتخابات سراسری هند، به یکی از مهمترین چالشهای سیاسی دولت حاکم تبدیل شود.
