دولت عراق در واکنش به پیامدهای تحریمهای جدید آمریکا علیه صنعت هوانوردی ایران، مذاکرات مستقیم با واشنگتن را برای دریافت معافیت و ازسرگیری پروازهای ایرانی به برخی فرودگاههای این کشور آغاز کرده است؛ اقدامی که نشان میدهد تحریمهای جدید آمریکا تنها شرکتهای هواپیمایی ایران را هدف نگرفته و بهسرعت دامنه آن به مسافران، بیماران، دانشجویان و زائران در عراق نیز کشیده شده است.
به گزارش الوقت به نقل از الجزیره، دفتر نخستوزیر عراق اعلام کرده است بغداد در حال مذاکره مستقیم با طرف آمریکایی برای مستثنا کردن برخی فرودگاههای عراق از محدودیتهای اعمالشده علیه شرکتهای هواپیمایی ایرانی است. دولت عراق هدف از این معافیت را فراهم کردن امکان ازسرگیری پروازها با دلایل بشردوستانه، از جمله سفرهای درمانی، آموزشی، زیارتی و سایر نیازهای غیرنظامی عنوان کرده است.
این درخواست پس از آن مطرح شده که چهار فرودگاه بغداد، نجف، اربیل و سلیمانیه در پی اجرای تحریمهای جدید آمریکا، پروازهای ایران را متوقف کردند. فرودگاه نجف بهویژه تحت تأثیر این تصمیم قرار گرفته است؛ زیرا یکی از مهمترین مقاصد پروازهای ایرانی به عراق به شمار میرود.
تحریمهای جدید آمریکا از ۲۳ سپتامبر اجرایی شد و بر اساس اعلام وزارت خزانهداری آمریکا، فعالیت شرکتهای هواپیمایی ایرانی در خارج از کشور و همچنین خدماترسانی شرکتهای خارجی به این شرکتها هدف قرار گرفته است. این محدودیتها عملاً شرکتهای ارائهدهنده خدمات زمینی، سوخترسانی و جابهجایی بار را نیز در معرض خطر تحریمهای ثانویه قرار داده است.
در نتیجه، حتی در مواردی که عراق مستقیماً قصد توقف پروازهای ایران را نداشته باشد، نگرانی شرکتهای خدمات فرودگاهی از گرفتار شدن در تحریمهای آمریکا میتواند ادامه فعالیت این پروازها را دشوار کند. الجزیره گزارش داده است شرکتهای ارائهدهنده خدمات ژ در عراق از بیم خارج شدن از نظام مالی دلاری آمریکا حاضر به ارائه خدمات به برخی پروازهای مرتبط با ایران نیستند.
اهمیت این موضوع برای عراق از آن جهت بیشتر است که پروازهای میان دو کشور فقط جنبه تجاری ندارند. شرکتهای هواپیمایی ایرانی بخش مهمی از جابهجایی زائران عراقی به شهرهای مذهبی ایران و سفر ایرانیان به اماکن زیارتی عراق را انجام میدهند. همچنین دانشجویان عراقی شاغل به تحصیل در ایران و بیمارانی که برای درمان به ایران سفر میکنند، از مسافران این مسیرها هستند.
در پی توقف پروازها، برخی مسافران برای بازگشت یا ادامه سفر ناچار به استفاده از مسیر زمینی شدهاند؛ مسیری که بنا بر گزارش الجزیره در برخی موارد بیش از ۱۲ ساعت زمان میبرد. برخی شهروندان عراقی نیز درباره دشوار شدن دسترسی به خدمات درمانی در ایران ابراز نگرانی کردهاند.
درخواست معافیت عراق را میتوان نشانهای از فشار عملی تحریمهای آمریکا بر روابط روزمره این کشور با ایران دانست. بغداد از یک سو روابط گسترده مذهبی، اقتصادی و اجتماعی با تهران دارد و از سوی دیگر با واشنگتن روابط امنیتی و مالی مهمی دارد؛ به همین دلیل اجرای تحریمهای آمریکا میتواند عراق را در موقعیت دشواری قرار دهد. الجزیره نیز عراق را در شرایطی توصیف کرده که هم با آمریکا پیوند دارد و هم با ایران و در نتیجه در میان فشارها قرار گرفته است.
دولت عراق در بیانیه خود همچنین بر تلاش برای کاهش تنشهای منطقهای تأکید کرده و هشدار داده است ادامه بحرانها شرایط را پیچیدهتر میکند. بغداد از همه طرفها خواسته است برای حل بحرانها و درگیریهای موجود از مسیر گفتوگو و مذاکره استفاده کنند.
