به گزارش الوقت به نقل از خبرگزاری آسوشیتدپرس، ژاپن در حال گسترش سرمایه‌گذاری و همکاری‌های فناورانه برای ساخت نسل تازه‌ای از ربات‌هاست؛ ماشین‌هایی که قرار است به‌جای اجرای صرفِ فرمان‌های از پیش تعیین‌شده، محیط اطراف خود را درک کنند، شرایط را بسنجند و متناسب با موقعیت، درباره نحوه انجام کار تصمیم بگیرند. این رویکرد که «هوش مصنوعی فیزیکی» نامیده می‌شود، می‌تواند ربات‌ها را از خطوط تولید محدود و وظایف تکراری به انبارها، بیمارستان‌ها، مراکز خدماتی و حتی خانه‌ها وارد کند؛ تحولی که برای ژاپنِ گرفتار کمبود نیروی کار و افزایش جمعیت سالمند اهمیت ویژه‌ای دارد.
آسوشیتدپرس در گزارشی درباره همکاری شرکت‌های ژاپنی با انویدیا اعلام کرده است فوجیتسو با مشارکت سه سازنده بزرگ ربات‌های صنعتی، یعنی فانوک، یاسکاوا الکتریک و صنایع سنگین کاوازاکی، به‌دنبال توسعه سامانه‌های هوش مصنوعی برای ربات‌هایی است که بتوانند در کنار انسان‌ها فعالیت کنند. این همکاری با هدف ترکیب تجربه ژاپن در ساخت تجهیزات دقیق و فناوری‌های تازه هوش مصنوعی شکل گرفته است. شرکت‌ها امیدوارند با استفاده از این فناوری، ربات‌ها بتوانند در محیط‌های پیچیده‌تر فعالیت کنند و در مواجهه با شرایط متفاوت، انعطاف بیشتری از خود نشان دهند.
تفاوت اصلی نسل تازه ربات‌ها با ماشین‌های صنعتی سنتی در شیوه یادگیری و واکنش آنهاست. ربات‌های متداول معمولاً برای انجام مجموعه‌ای مشخص از حرکات برنامه‌ریزی می‌شوند و تغییر شرایط ممکن است به توقف کار یا برنامه‌ریزی دوباره نیاز داشته باشد. اما هوش مصنوعی فیزیکی می‌کوشد اطلاعات دوربین‌ها، حسگرهای نیرو و داده‌های حرکتی را با مدل‌های هوش مصنوعی ترکیب کند تا ماشین بتواند وضعیت محیط را تشخیص دهد، نتیجه احتمالی حرکت خود را پیش‌بینی کند و اقدام مناسب‌تری انتخاب کند.
شرکت هیتاچی نیز در مارس ۲۰۲۶ از توسعه فناوری هوش مصنوعی فیزیکی خبر داد که به ربات اجازه می‌دهد با استفاده از داده‌های محیط واقعی، رفتار حرکتی خود را به‌تدریج بهبود دهد. به گفته این شرکت، سامانه توسعه‌یافته می‌تواند تا ۱۰۰ فرمان در ثانیه صادر کند و از اطلاعات بینایی و حسگرهای نیرو و لمس برای انجام کارهای ظریف استفاده کند. مونتاژ دسته‌سیم‌ها، تعمیر و نگهداری تجهیزات و فعالیت‌های لجستیکی از کاربردهای احتمالی این فناوری عنوان شده‌اند.
دولت ژاپن نیز در همین مسیر حرکت می‌کند. وزارت اقتصاد، تجارت و صنعت این کشور در ژوئن ۲۰۲۶ پروژه‌ای برای توسعه مدل‌های پایه چندوجهی ویژه ربات‌ها و هوش مصنوعی فیزیکی آغاز کرد. هدف این برنامه، بهره‌گیری از داده‌های واقعی صنایع ژاپن برای توسعه فناوری‌هایی است که بتوانند اطلاعات گوناگون، از تصویر و حرکت تا داده‌های محیطی، را هم‌زمان تحلیل کنند. حفظ امنیت داده‌های صنعتی و کاهش وابستگی فناورانه نیز از ملاحظات این طرح به‌شمار می‌روند.
با وجود این پیشرفت‌ها، ربات‌های تصمیم‌گیر هنوز با موانع جدی روبه‌رو هستند. اشتباه در تشخیص اشیا، برخورد ناخواسته با انسان، هزینه بالای تجهیزات و نیاز به آموزش گسترده می‌تواند استفاده از آنها را محدود کند. افزون بر این، توانایی انجام موفق یک وظیفه در محیط آزمایشگاهی الزاماً به معنای عملکرد مطمئن در شرایط واقعی نیست. از همین رو، توسعه سامانه‌های ایمنی و آزمودن ربات‌ها در محیط‌های گوناگون، به‌اندازه افزایش توانایی‌های هوش مصنوعی اهمیت دارد.
برای ژاپن، این رقابت فقط یک پروژه فناورانه نیست؛ بلکه بخشی از تلاش برای حفظ توان صنعتی در شرایط کاهش نیروی کار و تشدید رقابت جهانی است. اگر شرکت‌های ژاپنی بتوانند تجربه دیرینه خود در رباتیک و تولید دقیق را با هوش مصنوعی ترکیب کنند، ممکن است نسل تازه‌ای از ماشین‌ها را به بازار عرضه کنند که نه‌تنها کارهای تکراری، بلکه بخشی از فعالیت‌های متغیر و پیچیده را نیز انجام دهند. با این حال، زمان فراگیر شدن این فناوری و میزان استقلال واقعی ربات‌ها همچنان به نتایج آزمایش‌های عملی و اثبات ایمنی آنها بستگی دارد.
