الوقت - تحرکات هوایی مشکوک در آسمان عراق، گزارشهایی درباره پرواز شبانه جنگندههای اسرائیلی در مسیر مرزهای ایران و انفجارهایی در انبارهای تسلیحاتی و مراکز وابسته به گروههای مقاومت عراقی، نگرانیها درباره احتمال ازسرگیری رویارویی نظامی در منطقه را افزایش داده است؛ تحرکاتی که در صورت اثبات ارتباط آنها با یکدیگر، میتواند بخشی از تلاش برای تضعیف ظرفیت دفاعی جبهه مقاومت پیش از هرگونه حمله احتمالی تازه به ایران باشد.
روزنامه الشرقالاوسط در گزارشی با عنوان «بغداد مظنون است اسرائیل سامانههای پدافندی چینی در اختیار گروههای عراقی را هدف حملات قرار داده است»، از ظن مقامهای عراقی به نقش رژیم صهیونیستی در حملات احتمالی به مراکز نگهداری تسلیحات گروههای مسلح خبر داد. بر اساس این گزارش، برخی از این مراکز محل نگهداری سامانههای پدافند هوایی ساخت چین بودهاند که گفته میشود از ایران به عراق منتقل شدهاند. این روزنامه همچنین به انفجارهایی در انبارهای متعلق به گروههای مسلح عراقی از ابتدای اکتبر اشاره کرد؛ مراکزی که بنا بر گزارشهای منتشرشده، برخی از آنها برای نگهداری پهپادهای شناسایی و پهپادهای تهاجمی یکطرفه استفاده میشدند.
پرواز شبانه جنگندههای اسرائیلی در مسیر ایران
در روزهای اخیر نیز، گزارشهایی درباره پرواز جنگندههای اسرائیلی بر فراز سوریه و عراق و حرکت آنها در مسیر ایران منتشر شده است. روزنامه تایمز اسرائیل در گزارشی به نقل از رسانههای آمریکایی نوشت جنگندههای اسرائیلی در یک پرواز شبانه تا نزدیکی مرز ایران پیش رفتند و سپس مسیر بازگشت را در پیش گرفتند.
بر اساس این گزارش، هواپیماهای نظامی اسرائیل در این پرواز با هواپیماهای سوخترسان همراه بودند؛ موضوعی که از نظر نظامی اهمیت دارد، زیرا سوخترسانی هوایی امکان اجرای عملیات در مسافتهای طولانیتر را فراهم میکند. تایمز اسرائیل همچنین به گمانهزنیهایی درباره هدف این پرواز اشاره کرد؛ از جمله احتمال ارسال پیام بازدارندگی به ایران در شرایطی که تنشهای منطقهای و اختلافات سیاسی داخلی تل آویو ادامه دارد.
در برخی گزارشهای رسانهای، احتمال داده شده است که چنین پروازهایی با هدف تحریک ایران به واکنش و فراهم کردن زمینه سیاسی برای حمله احتمالی انجام شده باشند.
عراق به دلیل موقعیت جغرافیایی خود میان سرزمینهای اشغالی و ایران، میتواند در محاسبات عملیاتی هرگونه حمله هوایی دوربرد نقش داشته باشد. تکرار پروازهای نظامی در این مسیر، بهویژه همراهی جنگندهها با هواپیماهای سوخترسان، میتواند امکان تمرین مسیرهای پروازی، ارزیابی واکنشهای پدافندی و نمایش آمادگی عملیاتی را مطرح کند.
در همین زمینه، رسانه عراقی ۹۶۴مدیا در گزارشی، اظهارات سعد معن، رئیس سلول رسانهای امنیتی عراق، درباره نقض حریم هوایی این کشور را منتشر کرد. معن اعلام کرد موارد نقض حریم هوایی ثبت و برای پیگیری به وزارت خارجه ارجاع داده میشوند. او همچنین بر رصد تحرکات هوایی و محفوظ بودن حقوق عراق تأکید کرد.
نتانیاهو و وسوسه جنگ برای ماندن در قدرت
تحولات عراق را نمیتوان جدا از وضعیت سیاسی داخلی رژیم صهیونیستی و نگرانیها درباره آینده قدرت بنیامین نتانیاهو بررسی کرد. خبرگزاری پایگاه فلسطینالآن در گزارشی با عنوان «هشدار تحلیلگران اسرائیلی: احتمال جنگ منطقهای توسط نتانیاهو برای جلوگیری از انتقال قدرت» هشدار دو تحلیلگر اسرائیلی درباره احتمال آغاز دور تازهای از جنگ منطقهای با انگیزههای سیاسی را بازتاب داد.
عاموس هرئیل، تحلیلگر نظامی روزنامه هاآرتص، درباره احتمال بهرهبرداری نتانیاهو از تشدید تنشهای امنیتی برای تقویت موقعیت سیاسی خود هشدار داده است. در این ارزیابی، تلاشهای نتانیاهو برای تشدید رویارویی با ایران با موانعی روبهرو شده و ارتش رژیم صهیونیستی نیز در جلوگیری از اجرای حمله در آن مقطع نقش داشته است. این تحلیلگر همچنین درباره احتمال تکرار چنین وضعیتی در جریان مذاکرات مربوط به تشکیل کابینه آینده ابراز نگرانی کرده است.
ناحوم برنیاع، تحلیلگر سیاسی روزنامه یدیعوت آحارونوت، نیز سناریوی خطرناکتری را مطرح کرده است. به ارزیابی او، آغاز جنگی منطقهای، با مشارکت آمریکا یا بدون آن، میتواند به ابزاری برای به تأخیر انداختن انتقال قدرت تبدیل شود. برنیاع هشدار داده است که شکلگیری وضعیت اضطراری و افزایش فشارهای امنیتی ممکن است رهبران مخالف نتانیاهو، از جمله نفتالی بنت و گادی آیزنکوت، را به پیوستن به دولت وحدت ملی سوق دهد.
این تحلیلها نشان میدهد که در داخل محافل رسانهای و تحلیلی رژیم صهیونیستی نیز درباره درهمآمیختگی محاسبات سیاسی با تصمیمهای نظامی نگرانی وجود دارد. از این منظر، احتمال تشدید تنش با ایران نهتنها یک مسئله نظامی، بلکه موضوعی مرتبط با بقای سیاسی نتانیاهو نیز ارزیابی میشود.
عراق؛ حلقهای که صهیونیستها نمیتوانند نادیده بگیرد
یکی از اهداف احتمالی هرگونه عملیات علیه گروههای مقاومت عراق، تضعیف توان آنها برای مشارکت در رویارویی گستردهتر با آمریکا و اسرائیل است. اگر مراکز نگهداری تسلیحات و سامانههای پدافندی این گروهها هدف قرار گرفته باشند، چنین اقداماتی میتواند با هدف کاهش توان مقابله با هواگردهای مهاجم، مختل کردن زنجیره تأمین تجهیزات و محدود کردن ظرفیت عملیاتی آنها صورت گرفته باشد.
با این حال گروههای مقاومت عراقی در جنگ ۴۰روزه اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، صرفاً تماشاگر تحولات نبودند. در جریان آن جنگ، گروههای«مقاومت اسلامی عراق» حملات متعددی را علیه مواضع و منافع آمریکا در عراق و منطقه اعلام کردند. این حملات نشان داد که گسترش جنگ به ایران میتواند جبهههای دیگری را نیز فعال کند.
پایگاه خبری روداو در گزارشی در ۸ آوریل ۲۰۲۶ نوشت مقاومت اسلامی عراق گفته است که در جریان ۳۹ روز درگیری، ۸۳۱ حمله انجام داده است. روداو همچنین گزارش داد که این حملات با استفاده از پهپادها و موشکها انجام شده و مواضع نظامی آمریکا، تأسیسات دیپلماتیک و برخی نقاط در اقلیم کردستان را هدف قرار دادهاند.
این آمارها نشان میدهد جبهه عراق در جنگ اخیر هم به یکی از مسیرهای فشار بر آمریکا تبدیل شد و هم خود هدف حملات سنگین قرار گرفت. بنابراین، تلاش برای تضعیف زیرساختهای نظامی گروههای مقاومت عراق را باید در چارچوب معادلهای گستردهتر بررسی کرد. از این رو حملات علیه پدافند و انبارهای تسلیحاتی گروههای مقاومت، لزوماً به معنای حذف این گروهها از معادله جنگ آینده نیست. تجربه درگیری ۴۰روزه نشان داد که آنها قادرند در صورت گسترش جنگ، هزینههای نظامی و امنیتی جدیدی را به آمریکا و اسرائیل تحمیل کنند.
در واقع هرگونه تلاش برای حذف گروههای مقاومت عراقی از معادله پیش از حمله احتمالی به ایران، با این احتمال روبهروست که همین گروهها در صورت گسترش جنگ دوباره وارد میدان شوند. در نتیجه، حتی اگر تلآویو بتواند بخشی از ظرفیتهای نظامی آنها را تضعیف کند، تضمینی وجود ندارد که بتواند از فعال شدن جبهه عراق جلوگیری کند.
